آیا حق مسکن و بن کارگری در ۱۴۰۵ از مالیات معاف شد؟ بررسی دقیق رأی جدید دیوان عدالت
اما این برداشت با متن و دامنه رأی جدید دیوان عدالت اداری و همچنین حکم مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ یکسان نیست.
پاسخ کوتاه این است: خیر؛ دادنامه جدید به معنی معافیت همه مزایای رفاهی در سال ۱۴۰۵ نیست و نمیتوان بر مبنای آن گفت در سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه مشمول مالیات است.
بخشنامه شماره ۱۲/۸۲۹۷/ص مورخ ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، دادنامه شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۷۶۵۴۶ مورخ ۹ تیر ۱۴۰۵ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری را برای رعایت مفاد رأی ابلاغ کرده است.
موضوع مقررهای که در این پرونده ابطال شده، به شمول مالیات بر کمکهزینه عائلهمندی و اولاد در چارچوب مقررات سال ۱۴۰۳ مربوط است. در استدلال منتشرشده از رأی نیز به عدم شمول مالیات بر امور رفاهی و انگیزشی در آرای پیشین «حداقل تا پایان سال ۱۴۰۳» اشاره شده است.
بنابراین، این دادنامه را نمیتوان بهعنوان ایجاد یک معافیت مالیاتی جدید برای همه مزایای رفاهی سال ۱۴۰۵ تفسیر کرد.
از طرف دیگر، در حکم مالیات حقوق سال ۱۴۰۵، عنوان «رفاهی و انگیزشی» نیز در میان پرداختهای مورد محاسبه مالیات حقوق تصریح شده است.
نتیجه عملی برای حسابداران:
رأی جدید مربوط به مقرره سال ۱۴۰۳ را نباید بهصورت خودکار به محاسبات حقوق سال ۱۴۰۵ تعمیم داد.
آخرین بازبینی این مطلب: ۲۹ مرداد ۱۴۰۵
منشأ خبر «همه مزایای رفاهی معاف از مالیات شدند» چیست؟
خبرگزاری ایلنا خبری با عنوان «مزایای رفاهی کارگران معاف از مالیات شد» منتشر کرده و در آن از مواردی مانند حق مسکن، بن ارزاق، حق اولاد، حق تأهل، ایابوذهاب و پاداش افزایش تولید نام برده است.
در همین گزارش، برداشت گستردهتری نیز مطرح شده که بر اساس آن گویا پس از رأی دیوان، فقط مزد پایه کارگران مشمول مالیات است.
اما در مسائل مالیاتی، تیتر رسانهای نمیتواند جایگزین متن قانون، دادنامه و مقررات همان سال شود.
دادنامه جدید دیوان عدالت دقیقاً درباره چیست؟
براساس بازنشر بخشنامه شماره ۱۲/۸۲۹۷/ص مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۲۵، سازمان امور مالیاتی دادنامه شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۷۶۵۴۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۰۹ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری را برای رعایت مفاد رأی به مدیران کل امور مالیاتی ارسال کرده است.
مقرره مورد اعتراض، بخشنامه شماره ۲۱۰/۱۷۸۰۵/ص مورخ ۷ آذر ۱۴۰۳ بوده است.
موضوع مورد اختلاف نیز به قرار دادن کمکهزینه عائلهمندی و اولاد در دایره پرداختهای مشمول مالیات مربوط بوده و هیئت عمومی دیوان، مقرره مورد شکایت را از تاریخ تصویب ابطال کرده است.
بازنشر بخشنامه و خلاصه دادنامه در شناسنامه قانون
چرا سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ را نباید با هم مخلوط کرد؟
این مهمترین نکته در تحلیل رأی جدید است.
دادنامه اخیر درباره مقررهای صادر شده که مربوط به سال ۱۴۰۳ است. دیوان در استدلال خود نیز به آرای قبلی درباره عدم شمول مالیات بر امور رفاهی و انگیزشی و دامنه آنها حداقل تا پایان سال ۱۴۰۳ اشاره میکند.
اما پرداخت حقوق و مزایا در سال ۱۴۰۵ تابع مقررات مالیات حقوق همان سال است.
در حکم مالیات حقوق سال ۱۴۰۵، علاوه بر حقوق و مزد، عناوینی مانند پاداش و کارانه، حقالسعی، اضافهکار، رفاهی و انگیزشی، بهرهوری و برخی پرداختهای دیگر نیز در مجموعه درآمدهای مورد محاسبه مالیات حقوق ذکر شدهاند.
بنابراین دو موضوع باید از هم جدا نگه داشته شوند:
سال ۱۴۰۳: آثار آرای دیوان و ابطال مقررات مربوط به همان دوره باید بررسی شود.
سال ۱۴۰۵: قانون و مقررات مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ ملاک محاسبات جاری است.
آیا رأی دیوان یک «معافیت جدید» برای ۱۴۰۵ ایجاد کرده است؟
خیر.
ماهیت رأی، ابطال یک مقرره مورد اعتراض است؛ نه تصویب یک معافیت جدید برای تمام مزایای رفاهی سال ۱۴۰۵.
این تفاوت حقوقی بسیار مهم است.
وقتی دیوان عدالت اداری یک بخشنامه یا مقرره را ابطال میکند، به معنی این است که مقرره مورد رسیدگی در محدوده رأی با قانون یا مقررات بالادستی سازگار نبوده است.
اما نمیتوان بدون مستند قانونی، از ابطال یک مقرره مربوط به سال ۱۴۰۳ نتیجه گرفت که تمام پرداختهای مشابه در سالهای بعد نیز معاف شدهاند.
آیا حق مسکن در سال ۱۴۰۵ از مالیات معاف است؟
دادنامه جدید بهخودیخود معافیت حق مسکن در سال ۱۴۰۵ ایجاد نمیکند.
حق مسکن در سوابق حقوقی مربوط به مزایای رفاهی مورد بحث قرار گرفته است، اما رأی جدید ناظر بر مقرره سال ۱۴۰۳ است.
برای پرداختهای سال ۱۴۰۵، باید حکم مالیات حقوق همان سال رعایت شود؛ حکمی که عنوان «رفاهی و انگیزشی» را نیز در دایره پرداختهای مورد محاسبه مالیات حقوق آورده است.
بنابراین نباید صرفاً به استناد دادنامه اخیر، حق مسکن سال ۱۴۰۵ را از محاسبات مالیاتی حذف کرد.
آیا بن کارگری و خواربار در سال ۱۴۰۵ معاف از مالیات است؟
در مورد بن کارگری و خواربار نیز همین تفکیک زمانی اهمیت دارد.
خواربار و پرداختهای مشابه در سوابق حقوقی از مصادیق مورد بحث مزایای رفاهی بودهاند؛ با این حال دادنامه اخیر درباره مقرره سال ۱۴۰۳ صادر شده است و مجوزی برای حذف خودکار بن کارگری از پایه مالیات سال ۱۴۰۵ ایجاد نمیکند.
در محاسبات سال ۱۴۰۵ باید مقررات مالیات حقوق همان سال ملاک قرار گیرد.
حق اولاد و عائلهمندی چه وضعیتی دارند؟
در این بخش باید سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ کاملاً از یکدیگر جدا شوند.
وضعیت حق اولاد و عائلهمندی در سال ۱۴۰۳
کمکهزینه عائلهمندی و اولاد مستقیماً در موضوع مقرره مورد شکایت قرار داشتهاند.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری بخشنامه مربوط را از تاریخ تصویب ابطال کرده است.
به همین دلیل، در پروندههایی که در دوره مربوط بر این اقلام مالیات محاسبه یا مطالبه شده، امکان بررسی آثار رأی، اصلاح، اعتراض یا استرداد حسب وضعیت هر پرونده وجود دارد.
وضعیت حق اولاد و عائلهمندی در سال ۱۴۰۵
صدور رأی مربوط به مقرره سال ۱۴۰۳، بهخودیخود باعث ایجاد معافیت جدید برای پرداختهای سال ۱۴۰۵ نمیشود.
بنابراین نباید صرف صدور این رأی، حق اولاد یا عائلهمندی پرداختی سال ۱۴۰۵ بهصورت خودکار از درآمد مشمول مالیات حذف شود.
مبنای محاسبات جاری باید قانون و مقررات مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ باشد.
حق تأهل در سال ۱۴۰۵ چطور؟
حق تأهل در خبرهای رسانهای در کنار سایر رفاهیات بهعنوان قلم معاف معرفی شده است.
اما حق تأهل موضوع مستقیم مقرره ابطالشده در دادنامه اخیر نیست.
از سوی دیگر، برای سال ۱۴۰۵ نیز باید مشخص شود این قلم در ساختار قانونی و سامانه مالیات حقوق تحت چه عنوانی طبقهبندی میشود.
بنابراین حذف خودکار مالیات حق تأهل سال ۱۴۰۵ صرفاً بر اساس رأی اخیر قابل دفاع نیست.
جدول وضعیت اقلام مهم پس از رأی جدید
| قلم حقوق و مزایا | ارتباط با رأی جدید | نتیجه برای سال ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| کمکهزینه عائلهمندی | موضوع مستقیم مقرره مورد شکایت | رأی مربوط به ۱۴۰۳ است؛ برای ۱۴۰۵ حکم مالیات حقوق همان سال ملاک است |
| حق اولاد | موضوع مستقیم مقرره مورد شکایت | رأی مربوط به ۱۴۰۳ است؛ حذف خودکار از مالیات ۱۴۰۵ صحیح نیست |
| حق مسکن | در سوابق مزایای رفاهی مطرح است | این رأی معافیت جدیدی برای ۱۴۰۵ ایجاد نمیکند |
| بن و خواربار | در سوابق مزایای رفاهی مطرح است | این رأی معافیت جدیدی برای ۱۴۰۵ ایجاد نمیکند |
| حق تأهل | در خبرهای رسانهای مطرح شده | موضوع مستقیم رأی نیست؛ وضعیت ۱۴۰۵ باید براساس مقررات همان سال تعیین شود |
| ایابوذهاب | در سوابق مزایای رفاهی مطرح است | رأی اخیر بهتنهایی موجب معافیت آن در ۱۴۰۵ نیست |
| پاداش افزایش تولید | از مصادیق مطرحشده در سوابق رفاهی و انگیزشی | باید طبق مقررات مالیات حقوق ۱۴۰۵ بررسی شود |
| مزد و حقوق | مشمول مقررات مالیات حقوق | طبق حکم مالیات حقوق ۱۴۰۵ محاسبه میشود |
آیا در سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه کارگران مالیات دارد؟
خیر. این گزاره با حکم مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ سازگار نیست.
در مقررات مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه مطرح نشده است.
در حکم مربوط، عناوینی مانند حقوق و مزایا، مزد، پاداش و کارانه، حقالسعی، اضافهکار، رفاهی و انگیزشی، بهرهوری و برخی پرداختهای دیگر نیز مورد تصریح قرار گرفتهاند.
بنابراین جملهای مانند:
«در سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه کارگران مشمول مالیات است»
نباید بهعنوان حکم قانونی منتشر یا مبنای محاسبات حقوق قرار گیرد.
برای مشاهده مراحل ثبت و ارسال فهرست میتوانید راهنمای ارسال لیست مالیات حقوق ۱۴۰۵ را نیز مطالعه کنید.
حسابداران اکنون چه کاری انجام دهند؟
برای جلوگیری از اشتباه در محاسبات حقوق و مالیات، بهتر است حسابداران و مدیران مالی اقدامات زیر را انجام دهند:
- تنظیمات مالیاتی نرمافزار حقوق را فقط به دلیل انتشار خبر رسانهای تغییر ندهند.
- رأی جدید را به دوره و مقررهای که موضوع پرونده بوده است مرتبط کنند.
- محاسبات حقوق ۱۴۰۵ را براساس قانون و مقررات همان سال انجام دهند.
- عائلهمندی و حق اولاد سال ۱۴۰۳ را در پروندههای مرتبط با رأی جدید جداگانه بررسی کنند.
- برای اصلاح یا استرداد مالیات دورههای گذشته، بدون بررسی پرونده و مستندات اقدام نکنند.
- مستند قانونی مربوط به مشمول یا معاف بودن هر قلم حقوقی را نگهداری کنند.
برای کنترل بهتر فرایند، مطالعه قوانین حقوق و دستمزد و راهنمای تنظیم لیست حقوق و سند حسابداری نیز مفید است.
آیا نرمافزار حقوق و دستمزد باید تغییر کند؟
دادنامه جدید نباید باعث تغییر خودکار منطق مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ در نرمافزار شود.
منطق یک نرمافزار صحیح حقوق و دستمزد باید سالمحور باشد.
یعنی وضعیت اقلام سال ۱۴۰۳ باید براساس قوانین همان سال و آثار آرای دیوان نگهداری شود و محاسبات سال ۱۴۰۵ نیز براساس مقررات ۱۴۰۵ انجام شود.
تعمیم یک رأی مربوط به مقرره سال ۱۴۰۳ به محاسبات جاری سال ۱۴۰۵ میتواند باعث محاسبه نادرست مالیات شود.
به همین دلیل، در نرمافزار حقوق و دستمزد نباید با انتشار این خبر، همه اقلام رفاهی سال ۱۴۰۵ بهصورت گروهی «معاف از مالیات» تعریف شوند.[
اگر در سال ۱۴۰۳ از حق اولاد یا عائلهمندی مالیات کسر شده باشد چه میشود؟
از آنجا که مقرره مورد شکایت از تاریخ تصویب ابطال شده است، مالیات محاسبه یا مطالبهشده در دوره مربوط میتواند نیازمند بازبینی باشد.
اما نحوه استفاده از رأی در هر پرونده به عواملی مانند دوره مالیاتی، وضعیت لیستهای ارسالی، مالیات پرداختشده، مطالبه سازمان امور مالیاتی و مرحله رسیدگی بستگی دارد.
بنابراین نمیتوان برای همه کارفرمایان یک روش یکسان برای اصلاح یا استرداد اعلام کرد.
نیازمند بررسی تخصصی
تفاوت «ابطال مقرره سال ۱۴۰۳» با «معافیت سال ۱۴۰۵»
این دو عبارت از نظر حقوقی یک معنا ندارند.
دادنامه جدید یک مقرره مرتبط با سال ۱۴۰۳ را ابطال کرده است.
اما برای اینکه یک پرداخت در سال ۱۴۰۵ از مالیات حقوق خارج شود، باید وضعیت آن براساس قوانین و مقررات حاکم بر سال ۱۴۰۵ بررسی شود.
بنابراین:
ابطال مقرره ۱۴۰۳ = معافیت خودکار همه رفاهیات ۱۴۰۵ نیست.
این همان نکتهای است که در بسیاری از تیترهای خبری از آن عبور شده است.
چرا این اشتباه برای کارفرما خطرناک است؟
اگر یک قلم مشمول مالیات بدون مستند کافی از محاسبات حذف شود، امکان ایجاد اختلاف مالیاتی، مطالبه مالیات و جرایم مربوط وجود دارد.
از سوی دیگر، اگر بابت پرداختیای که طبق مقررات دوره مربوط خارج از شمول مالیات بوده، مالیات کسر شود، حقوق کارکنان تضییع شده و ممکن است اصلاح لیست یا پیگیری استرداد لازم شود.
بنابراین وظیفه حسابدار این نیست که همه مزایا را مشمول یا همه را معاف فرض کند.
روش صحیح این است که:
هر قلم + سال پرداخت + مستند قانونی همان سال
در کنار یکدیگر بررسی شوند.
جمعبندی
رأی جدید دیوان عدالت اداری خبر مهمی برای حسابداران و کارفرمایان است؛ اما دامنه آن نباید بیش از متن رأی گسترش داده شود.
بخشنامه شماره ۱۲/۸۲۹۷/ص مورخ ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، دادنامهای را ابلاغ کرده که موضوع مقرره مورد اعتراض آن به کمکهزینه عائلهمندی و اولاد و مقررات سال ۱۴۰۳ مربوط است.
در استدلال منتشرشده نیز به آرای مرتبط با عدم شمول مالیات بر امور رفاهی و انگیزشی حداقل تا پایان سال ۱۴۰۳ اشاره شده است.
از سوی دیگر، در حکم مالیات حقوق سال ۱۴۰۵، پرداختهای رفاهی و انگیزشی نیز در مجموعه عناوین مورد محاسبه مالیات حقوق آمدهاند.
بنابراین دو ادعای زیر نباید مبنای عمل حسابداران قرار گیرد:
«همه مزایای رفاهی کارگران در سال ۱۴۰۵ معاف از مالیات شدهاند.»
«در سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه کارگران مالیات دارد.»
رأی جدید میتواند برای بررسی مالیات برخی اقلام در دوره مربوط به سال ۱۴۰۳ اهمیت زیادی داشته باشد، اما محاسبات جاری سال ۱۴۰۵ باید براساس قانون و مقررات همان سال انجام شود.
5. سؤالات متداول
آیا همه مزایای رفاهی کارگران در سال ۱۴۰۵ از مالیات معاف شدهاند؟
خیر. دادنامه جدید مربوط به مقرره سال ۱۴۰۳ است و بهخودیخود معافیت جدیدی برای تمام رفاهیات سال ۱۴۰۵ ایجاد نمیکند.
آیا حق مسکن سال ۱۴۰۵ معاف از مالیات است؟
نمیتوان صرفاً با استناد به این دادنامه حق مسکن سال ۱۴۰۵ را معاف اعلام کرد. برای پرداختهای ۱۴۰۵ حکم مالیات حقوق همان سال ملاک است.
آیا بن کارگری در ۱۴۰۵ از مالیات معاف شده است؟
رأی اخیر مجوز حذف خودکار بن کارگری از محاسبات مالیات حقوق ۱۴۰۵ نیست و وضعیت آن باید براساس مقررات همان سال تعیین شود.
رأی جدید مستقیماً درباره چه اقلامی صادر شده است؟
موضوع مستقیم مقرره مورد شکایت، کمکهزینه عائلهمندی و اولاد در مقررات سال ۱۴۰۳ بوده است.
آیا در سال ۱۴۰۵ فقط مزد پایه مشمول مالیات است؟
خیر. در حکم مالیات حقوق ۱۴۰۵ علاوه بر مزد و حقوق، عناوین دیگری از جمله رفاهی و انگیزشی نیز مورد تصریح قرار گرفتهاند.
آیا باید تنظیمات نرمافزار حقوق را بعد از این رأی تغییر دهیم؟
نباید همه مزایای رفاهی سال ۱۴۰۵ را بهصورت خودکار معاف کرد. نرمافزار باید مقررات هر سال را مستقل نگهداری کند.
اگر در سال ۱۴۰۳ از حق اولاد مالیات کسر کرده باشیم چه کنیم؟
با توجه به ابطال مقرره از تاریخ تصویب، پرونده میتواند نیازمند بازبینی باشد؛ اما نحوه اصلاح، اعتراض یا استرداد به شرایط همان پرونده بستگی دارد و نیازمند بررسی تخصصی است.
6. مقالات مرتبط
ارسال لیست مالیات حقوق ۱۴۰۵؛ آموزش سامانه، مهلت و جریمه
تنظیم لیست حقوق و سند حسابداری
مزایای اجباری ماهانه و عیدی کارکنان
حسابداری حقوق و دستمزد و نرمافزار آنلاین حقوق ۱۴۰۵
7. سایر مقالات پیشنهادی
پایه سنوات ۱۴۰۵؛ مبلغ، شرایط و محاسبه